Istraživanje i obrazovanje su presudni. Glavni istraživački instituti koji se bave organskom proizvodnjom

21.11.2011. -  Matteo Vittuari

Za modernizaciju i povratak konkurentnosti poljoprivrednog sektora od ključnog značaja su nauka i obrazovanje. U centru tog procesa se nalazi poljoprivrednik, ne samo kao uzgajivač (u skladu sa italijanskim pravnim sistemom riječ je o licu koje vrši profesionalnu djelatnost zasnovanu prvenstveno na sopstvenom radu, kao i radu porodice), već i kao poljoprivredni preduzetnik (lice koje u komercijalne svrhe vrši jednu od sljedećih aktivnosti: kultivaciju zemljišta, šumarstvo, stočarstvo i prateće aktivnosti). Posljednjih godina rad u poljoprivredi je postao složeniji, kako zbog mogućnosti korišćenja modernih tehnologija; birokratsko - administrativnih dužnosti, tako i zbog aspekata koji se tiču zaštite životne sredine. Takođe treba dodati da su poljoprivrednici često praćeni od strane profesionalnih lica kao što su enolozi, inspektori, stručni savjetnici za preradu mlijeka i mliječnih proizvoda, koji od njih zahtijevaju tehničku kompetentnost i dobro poznavanje terena.

Izvještaj Svjetske Banke (LAMPIETTI ED ALTRI,2009) i Evropske Komisije (EUROPEAN COMMISSION , Country 2010 Progress Reports , 2010.) ukazuje na značajno prisustvo stručnih srednjih škola i fakulteta (poljoprivredni fakultet, šumarski, veterinarski) ali i da su njihove metode i tematski pristup nastavi zastarjeli i još uvijek daleko od interdisciplinarnog programa koji favorizuje EU. Ovakvo stanje je u skladu sa podjelom agrarnog budžeta za poljoprivredu i sprovođenjem aktuelnih mjera. Ruralni razvoj je istoriski uvijek bio podređen, kako u političkim tako i u akademskim krugovima, tradicionalnoj poljoprivrednoj politici koja se zasnivala na direktnoj pomoći proizvodnji i podršci određenih sektora. Slična situacija je bila prisutna u zemljama Evropske unije sve do početka razvoja ruralnih područja, kada je sektor poljoprivrede zauzeo novo mjesto u političkim i akademskim krugovima, početkom 90-ih.

Ipak, zahvaljujući evropskim programima (Tempus: http://eacea.ec.europa.eu/tempus/ ), mobilnosti studentata i istraživača (Erasmus Mondus: http://eacea.ec.europa.eu/erasmus_mundus/ ), odnosu sa međunarodnim i nevladinim organizacijama, ubrzava se proces reformi i favorizuje brži pristup standardima EU koji su identifikovani “Bolonjskim procesom”. ( http://ec.europa.eu/education/higher-education/doc1290_en.htm ). Jedno od ograničenja koje sprečava razvoj jeste hronični nedostatak sredstava, naročito za fakultete koji imaju potrebu za sofisticiranom opremom i laboratorijama. Ovi nedostatci nisu ograničeni samo na univerzitetski sektor, već pogađaju i srednjoškolsko obrazovanje, kao i usluge za razvoj poljoprivrede, koje bi trebale da obezbijede savjetodavcima iz sektora ažurirane informacije. Na taj način oni bi trebali biti veza između naučnog i poslovnog svijeta. Zahvaljujući bilateralnoj saradnji sa mnogim zemljama, kao i međunarodnim i nevladinim organizacijama, obezbjeđuju se stipendije za unapređenje i poboljšanje kadra.
Nauka i obrazovanje u okviru organskog sektora se, u suštini, uklapaju u navedene okvire koji su okarakterisani sve većim interesovanjem od strane stručnih i akademskih institucija i istraživača. Jedan od glavnih aktera u okviru regiona je Mediteranski Agronomski Institut u Bariju ( http://www.iamb.it/ ), koji se već duži niz godina bavi istraživanjem i obukom za razvoj organske poljoprivrede i njene održivosti. 

Tabela 22. Glavni državni istraživački centri za organski sektor na Zapadnom Balkanu

Zemlja Institucija

Web Stranice

 

Albanija Centar za istraživanje i i razvoj tehnologija u poljoprivredi iz Vlore i Lushnje www.mbumk.gov.al
Poljoprivredni fakultet u Tirani www.ubt.edu.al
Asocijacija BioAdria http://www.gjikondi.com/bioadria/
Institut za organsku poljoprivredu n/a
Bosna Hercegovina Federalni agronomski zavod Mostar http://www.faz.ba/
Univerzitet u Banja Luci, Poljoprivredni Fakultet http://www.unibl.org/poljoprivredni-fakultet/
Sveučilište u Mostaru, Agronomski i prehrambeno tehnološki fakultet http://apfmo.org/
Univerzitet u Sarajevu: Poljoprivredno prehrambeni Fakultet; Veterinarski Fakultet

http://www.ppf.unsa.ba/

http://www.vfs.unsa.ba/bs/

Hrvatska Institut za Jadranske kulture i melioraciju krša iz Splita http://www.krs.hr/
Sveučilište Josipa Jurja Strossmajera u Osijeku, Poljoprivredni fakultet http://www.pfos.hr/
Sveučilište u Zagrebu, Poljoprivredni fakultet http://www.agr.unizg.hr/
Kosovo Univerzitet u Prištini   http://www.uni-pr.edu/
Makedonija Univerzitet Goce Delčev u Štipu http://int.ugd.edu.mk/
Univerzitet Sv. Kiril e Metodij u Skoplju http://www.ukim.edu.mk/
Poljoprivredni fakultet u Skoplju http://www.zeminst.edu.mk
Zavod za zaštitu zdravlja http://www.unet.com.mk/rzzz/
Crna Gora Univerzitet u Crnoj Gori

http://www.ucg.ac.me/cg/

http://www.btf.ac.me/

Institut za Javno zdravlje iz Podgorice http://www.ijzcg.me/
Srbija Institut za ekonomiku poljoprivrede iz Beograda http://www.iep.bg.ac.rs/
InstitutTamis u Pančevu http://www.institut-tamis.co.rs
Univerzitet u Beogradu, Poljoprivredni fakultet http://www.agrif.bg.ac.rs/
Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet http://polj.uns.ac.rs/
Univerzitet u Kragujevcu, Poljoprivredni fakultet u Čačku http://www.afc.kg.ac.rs/

Izvori: BTEICH M.R., PUGLIESE P., AL-BITAR L., 2010; autorska istraživanja, intervjui